Türkiye'de konuşulan "9 kodu", eski ret formunun 9 numaralı gerekçesi: vize süresi dolmadan ülkeyi terk etme niyetinin tespit edilememesi. Yani geri dönüş bağlarının yeterli görülmemesi.
Ama o numaralandırma 2 Şubat 2020'de değişti. Bugün elinde 2020 sonrası tarihli bir form varsa oradaki 9, geri dönüş bağlarıyla ilgili değil. Aynı gerekçe artık 13 numarada duruyor.
Formun iki sürümü var
AB Vize Kodu'nun ekindeki standart ret formu, 2019/1155 sayılı düzenlemeyle baştan yazıldı ve yeni hâli 2 Şubat 2020'de yürürlüğe girdi. Eski formda 11, yenisinde 17 gerekçe var.
Hangi sürümün elinde olduğunu tek bakışta anlarsın: maddeleri say. 11 ise eski form, 17 ise yeni form.
Kayan numaralar şunlar:
| Konu | Eski formda | Yeni formda |
|---|---|---|
| Geri dönüş niyeti | 9 | 13 |
| Seyahat sağlık sigortası | 7 | 16 |
| Sunulan bilginin güvenilir bulunmaması | 8 | 10 |
| Sınırda başvuru gerekçesi | 10 | 14 |
| Talep üzerine iptal | 11 | 17 |
Eski formda tek madde olan tehdit gerekçesi (kamu düzeni, iç güvenlik, kamu sağlığı, uluslararası ilişkiler) yeni formda üçe ayrıldı: 7, 8 ve 9. Yani yeni formdaki 9, üye ülkelerin uluslararası ilişkileri açısından tehdit görülmesi demek — turistik bir başvuruda pek karşılaşılan bir madde değil.
Ayrıca yeni forma eski formda hiç olmayan üç gerekçe eklendi: beyanların güvenilirliği konusunda şüphe (11), destekleyici belgelerin gerçekliği konusunda şüphe (12) ve havaalanı transitinin gerekçelendirilmemesi (15).
13 numara ne diyor
Yeni formdaki 13 numaranın metni şu: vizenin süresi dolmadan üye ülkeler topraklarını terk etme niyetin konusunda makul şüphe bulunması.
Dikkat edilecek kelime "makul şüphe". Madde, ülkede kalacağını söylemiyor; ayrılacağına dair yeterli kanıt görülmediğini söylüyor. Aradaki fark önemli, çünkü ikinci dosyanın işi bir iddiayı çürütmek değil, eksik kalan kanıtı tamamlamak.
Türkiye'ye bağını gösteren belgeler bu maddenin karşılığı: tapu, kira sözleşmesi, süren iş ilişkisi, devam eden öğrenim, bakmakla yükümlü olduğun aile, ödenmeye devam eden sigorta primi. Tek bir belge bu maddeyi kapatmıyor; birkaçının birlikte anlattığı bir tablo kapatıyor.
Neden hâlâ "9 kodu" deniyor
İki sebebi var. Birincisi, 2020 öncesinde ret almış çok sayıda kişi var ve onların formunda gerçekten 9 yazıyor. İkincisi, Türkçe içeriğin büyük kısmı o dönemde yazıldı ve güncellenmedi; arama sonuçlarında hâlâ eski numaralandırmayı anlatan sayfalar çıkıyor.
Bunun pratik sonucu şu: 2020 sonrasında ret almış biri kendi formundaki numarayı internetteki açıklamayla karşılaştırdığında yanlış bir eşleşme buluyor. Sigorta eksiği yüzünden 16 alan biri, "16 ne demek" diye aradığında karşılığını bulamıyor; 9 alan biri ise kendini geri dönüş bağı üzerine çalışırken buluyor ama formundaki madde bambaşka bir şeyi söylüyor.
Formundaki maddenin bugünkü karşılığını ret sonrası sayfasındaki tam tabloda 17 maddenin hepsiyle birlikte bulabilirsin.
Formun altındaki açıklama alanı
Standart formda, işaretlenen maddenin altında serbest bir açıklama alanı var. Çoğu zaman boş bırakılıyor ama doldurulduysa dosyandaki en değerli bilgi orada: madde numarasının senin başvurunda tam olarak neye karşılık geldiğini söylüyor.
Formda ayrıca itiraz bilgisi de yer alıyor. İtirazın nereye, hangi sürede ve hangi usulle yapılacağı kararı veren ülkenin kendi mevzuatına göre değişiyor; süreler ülkeden ülkeye farklı. Tek istisna 17 numara: vizenin geri alınması sahibinin kendi talebiyle yapıldığı için o madde itiraz hakkı doğurmuyor.
Sık sorulanlar
Formu hiç almadım, sadece pasaportum geri geldi
Karar yazılı verilmek zorunda ve sana iletilmesi gerekiyor. Formu almadıysan başvuruyu yaptığın merkeze ya da ilgili konsolosluğun başvuru birimine yazarak kararın bir kopyasını isteyebilirsin. Madde numarasını bilmeden ikinci dosyayı kurmak, karanlıkta belge toplamak oluyor.
Aynı maddeden ikinci kez ret alan oluyor mu
Oluyor. Sebebi çoğu zaman şu: ikinci dosya ilkinin biraz düzeltilmiş hâli oluyor ve işaretlenen maddenin işaret ettiği eksik yerinde duruyor. 13 numara işaretlenmişse ikinci dosyada bağ tarafının ilkinden belirgin biçimde farklı olması gerekiyor — yeni bir belge, yeni bir kayıt, değişen bir koşul. Aynı belgelerle tekrar başvurmak, aynı soruyu ikinci kez cevapsız bırakmak.
Ret aldıktan sonra ne kadar beklemeliyim
Belirleyici olan takvim değil, dosyanın değişip değişmediği. İşaretlenen maddeye karşılık gelen yeni bir belge ya da değişmiş bir koşul varsa süre önemsiz; yoksa beklemek zaten o değişikliği oluşturmak için gerekiyor. Tapunun çıkması, işe girmenin üstünden birkaç ay geçmesi, hesabın düzenli çalışmaya başlaması — bunlar dosyayı ilk seferkinden farklı kılan gerçek değişiklikler.
Harcı geri alabilir miyim
Vize harcı, başvuru reddedilse de kural olarak iade edilmiyor. Başvuru merkezinin hizmet bedeli de ayrı ödeniyor ve harca dahil değil. İkinci başvuru yeni bir başvuru sayılıyor ve harç yeniden ödeniyor.
Bir maddeyi belge hazırlığıyla kapatmak her zaman mümkün mü
Değil, ve bunu saklamanın anlamı yok. Sahte belge (1), Schengen Bilgi Sistemi'ndeki giriş yasağı kaydı (6) ve tehdit maddeleri (7, 8, 9) hukuki değerlendirmeler; yeni bir evrak dosyası bunları kapatmıyor. O maddelerde yapılacak şey avukatla çalışmak ya da kaydın dayanağını ilgili ülkenin veri koruma makamından öğrenmek. Belge hazırlığının işe yaradığı yer, eksik kalan bir başlığın belgeyle tamamlanabildiği maddeler.
İkinci dosyada ne değişecek
Formdaki numarayı bilmek başlangıç noktası; asıl soru o maddenin senin dosyanda neye karşılık geldiği. Geri dönüş bağı zayıf görülmüşse hangi belgenin eksik kaldığını, mali yeterlilik sorgulanmışsa dökümün neyi anlatmadığını çıkarmak gerekiyor. Profilinin hangi başlıkta açık kaldığını on soruluk ücretsiz araçla görebilirsin.