Profil rehberi
Serbest çalışanlar için Schengen vize dosyası
Farklı müşterilerden farklı tarihlerde gelen ödemeler, hesap dökümünde düzenli gelir gibi okunmaz. Serbest çalışan bir başvuruda asıl mesele gelirin var olup olmaması değil; o gelirin sürekliliğini gösteren belge zincirinin kurulup kurulmaması.
Bordrolu bir çalışanın gelirini üç belge anlatır: bordro, SGK hizmet dökümü, işveren izin yazısı. Sende bu üçünün doğrudan karşılığı yok. Yerine dört beş belgenin birlikte aynı şeyi anlatması gerekiyor. Bu sayfa o zincirin nasıl kurulduğunu anlatıyor.
Gelirin var ama bordron yoksa dosyanın zayıf olması gerekmiyor.
Faturalarını, vergi belgelerini ve banka hareketlerini birlikte okuyarak gelirinin nasıl sunulacağını planlıyoruz. Açıklama gerektiren hareketleri belirliyor, dosyanın gelir bölümünü profiline göre kurguluyor ve hangi belgeyi hangi sırayla sunacağını yazılı olarak veriyoruz.
- Profiline ve başvuracağın ülkeye göre hazırlanır
- Teslimden önce son tutarlılık kontrolünden geçer
- Hazırlık başladıktan sonra en geç 48 saat içinde e-postana gelir
Son güncelleme:
Bordrolu çalışanla aradaki fark nerede
Bordrolu bir dosya tek okumada kapanır: bordro tutarı söyler, hizmet dökümü sürekliliği söyler, izin yazısı dönüşü söyler. Üç belge, üç soru, üç cevap.
Serbest çalışanda hiçbir belge tek başına bunu yapmaz. Vergi levhası faaliyetinin kayıtlı olduğunu gösterir ama ne kazandığını göstermez. Yıllık beyanname toplam kazancı gösterir ama bu ayın gelirini göstermez. Hesap dökümü paranın girdiğini gösterir ama nereden geldiğini göstermez.
Dosyanın işi bu üç eksikliği birbirine kapatmak: her belgenin bıraktığı boşluğu bir diğerinin doldurduğu bir sıra kurmak.
Düzensiz banka hareketi nasıl açıklanır
Düzensizliğin kendisi bir sorun değil. Serbest çalışmanın doğası bu ve konsolosluk memuru da bunu biliyor. Sorun, düzensizliğin açıklanmadan bırakılması: dökümde 40.000 TL'lik bir giriş görünüyor, yanında bunun ne olduğunu söyleyen hiçbir şey yok.
Üç tipik durum var ve üçünün de karşılığı farklı:
- Aylar arasında büyük fark — bir ay 15.000 TL, ertesi ay 90.000 TL. Karşılığı: o ayın faturasını veya serbest meslek makbuzunu dökümdeki satırla eşleştirmek.
- Tek seferde büyük giriş — proje bitiminde gelen toplu ödeme. Karşılığı: sözleşme veya iş teslim yazısıyla birlikte sunmak, tutarın hangi işin karşılığı olduğunu yazmak.
- Uzun boşluk — iki üç ay hiç giriş yok. Karşılığı: o dönemde ne olduğunu söylemek. Uzun projede çalışıyorduysan sözleşmenin tarihi bunu zaten anlatır.
Gelirini hangi belgeler birlikte anlatır
Aşağıdaki belgeler tek tek değil, birlikte okunur. Eksik olan her biri, kalanların taşıması gereken yükü artırır.
Ülkeye göre değişen genel listenin dışında, bu profilde ayrıca hazırlanan belgeler:
Serbest çalışan dosyasında gelir tarafı
| Belge | Ne kanıtlar | Nereden alınır |
|---|---|---|
| Vergi levhası | Faaliyetinin kayıtlı olduğunu ve hâlâ devam ettiğini | İnteraktif Vergi Dairesi |
| Faaliyet belgesi / mükellefiyet yazısı | Mükellefiyetin başlangıç tarihini ve açık olduğunu | Bağlı olduğun vergi dairesi |
| Yıllık gelir vergisi beyannamesi | Beyan ettiğin yıllık kazancı | İnteraktif Vergi Dairesi |
| Fatura veya serbest meslek makbuzu örnekleri | Hangi müşteriden, ne zaman, ne kadar aldığını | Kendi kayıtların |
| Banka hesap dökümü (son 3–6 ay, bankadan onaylı) | Paranın gerçekten hesaba girdiğini ve bakiyeni | Banka şubesi |
| Bağ-Kur hizmet dökümü ve prim ödeme belgesi | Sigortalılığının kesintisiz sürdüğünü | e-Devlet |
| Devam eden müşteri sözleşmeleri | Dönüşte seni bekleyen bir işin olduğunu | Müşterilerin |
Belgelerin hepsi her başvuruda gerekmez. Hangisinin senin dosyanda ağırlık taşıdığı, gelir yapına ve başvurduğun ülkeye göre değişir.
Yurt dışından gelen ödemeler
Upwork, Fiverr, Wise veya Payoneer üzerinden kazanıyorsan, para o platformlarda durduğu sürece dosyada görünmüyor. Konsolosluğa giden şey Türkiye'deki banka hesabının dökümü; platformdaki bakiye o dökümde yok.
Başvurudan makul bir süre önce parayı Türk banka hesabına aktarmak, hem bakiyeyi görünür kılıyor hem de dökümde düzenli bir giriş yaratıyor. Transferin dekontunu ve varsa döviz alım belgesini saklamakta fayda var: paranın kaynağını gösteren şey bu.
Platform ekran görüntüsü tek başına zayıf kalır. Banka kaydına dönüşmemiş bir gelir, dosyada gelir olarak değil, iddia olarak durur.
Bir de tutarlılık tarafı var: yurt dışı gelirin vergi tarafında beyan edilmişse, beyanname ile hesap dökümü birbirini doğrular. Beyan edilmemiş bir gelirin dökümde büyük görünmesi, açıklanması gereken yeni bir soru yaratır.
İşletme hesabı ile kişisel hesap iç içeyse
Tek hesap kullanan serbest çalışanlarda müşteri ödemesi, kişisel harcama, kira ve vergi ödemeleri aynı dökümde akıyor. Bu dökümde kazancın ne kadarının sana kaldığı görünmüyor; giren para büyük, kalan para belirsiz. Şirket hesabı ile şahsi hesabın iç içe geçtiği durumu esnaf ve şirket sahipleri sayfasında ayrıca ele aldık.
Ayrı hesap açmak en temizi ama başvuru yaklaştıysa geriye dönük çözüm değil. O durumda dökümde hangi girişin iş geliri olduğunu işaretlemek ve toplamını ayrıca yazmak işe yarar. Amaç memura hesap makinesi kullandırmamak.
Dönüş nedenin: serbest çalışanın avantajı ve zorluğu
Zorluk açık: elinde izin yazısı yok. Bordrolu bir başvuru sahibi işvereninden "bu tarihler arası izinlidir, dönüşte işbaşı yapacaktır" yazısı alıyor; senin bunu verecek bir işverenin yok.
Avantaj da var ve çoğu başvuruda kullanılmıyor: serbest çalışan olmak, devam eden yükümlülükler demek. Süren müşteri sözleşmesi, ofis kira kontratı, açık vergi mükellefiyeti, ödenmeye devam eden Bağ-Kur primi — hepsi Türkiye'de bir işin devam ettiğini gösteriyor.
Niyet mektubunda bunu somut yazmak gerekiyor: dönüşte hangi işin seni beklediği, hangi teslim tarihinin takvimde olduğu. "Ülkeme geri döneceğim" cümlesi bir şey anlatmıyor; "12 Kasım'da teslim edilecek bir projem var" anlatıyor.
Yeni mükellefsen ve beyannamen yoksa
Mükellefiyetini bu yıl açtıysan yıllık gelir vergisi beyannamen henüz yok. Bu, dosyanın en görünür boşluğu ve doldurulabilir bir boşluk.
Yerini tutabilecek kayıtlar var: mükellefiyet başlangıç tarihini gösteren faaliyet belgesi, kestiğin faturalar veya serbest meslek makbuzları, geçici vergi dönemine ait beyan, Bağ-Kur tescil kaydı ve ilk prim ödemeleri. Bunlar yıllık beyanname kadar güçlü değil ama faaliyetin gerçek ve kayıtlı olduğunu birlikte gösteriyor.
Bu profilde bakiyenin ve dönüş bağlarının payı artıyor: gelir tarafı henüz kısa bir geçmişe dayandığı için diğer başlıkların eksiksiz olması daha çok fark ediyor. Okuldan yeni çıkıp ilk işine başladıysan aynı boşluk bordro tarafında oluşuyor; o durumu yeni mezunlar için vize dosyası sayfasında ayrıca ele aldık.
Sık sorulan sorulara doğrudan cevaplar
Serbest çalışan vize başvurusunda gelirini nasıl belgeler?
Bordro yerine üç kaynağı birlikte kullanarak: vergi kayıtları (vergi levhası, faaliyet belgesi, yıllık beyanname), kestiği faturalar veya serbest meslek makbuzları, ve bu ikisini doğrulayan banka hesap dökümü. Üçünün birbirini tutması, tek bir belgenin yüksek görünmesinden daha belirleyici.
Vergi levhası tek başına yeterli mi?
Hayır. Vergi levhası faaliyetin kayıtlı olduğunu gösterir, ne kazandığını göstermez. Gelir tarafı için beyanname, fatura ve hesap dökümünün de dosyada olması gerekir.
Hesabımda ne kadar para olmalı?
Sabit bir tutar yok; bakılan şey seyahat süresine göre masrafı karşılayıp karşılamadığın. Kabaca uçuş, konaklama ve günlük harcamanın toplamının hesapta görünmesi bekleniyor.
Bakiyenin başvurudan birkaç gün önce hesaba girmiş olması ayrı bir soru yaratıyor. Paranın bir süredir hesapta durması, tek seferde girmesinden daha rahat okunuyor.
Yurt dışından kazanıyorum, Türk hesabımda hareket yok. Ne yapmalıyım?
Parayı başvurudan önce Türkiye'deki hesabına aktar ve transfer dekontunu sakla. Platformdaki bakiye dosyada gelir olarak okunmuyor; okunmasını sağlayan şey banka kaydına dönüşmüş olması.
Faturasız çalışıyorum, kaydım yok. Başvurabilir miyim?
Başvurabilirsin ama gelir tarafını belgeleyemezsin: kayıt dışı bir gelirin dosyada karşılığı yok. Bu durumda iki yol kalıyor — mükellefiyet açıp kayıtlı bir geçmiş oluşturmak, ya da masrafı karşılayan bir sponsor göstermek ve dosyayı sponsorlu başvurularda anlatıldığı gibi sponsorun belgeleri üzerinden kurmak.
İkisi de dürüst yollar. Olmayan bir geliri var göstermek ise dosyadaki en büyük tutarsızlık kaynağı.
Serbest çalışanların sorduğu diğer sorular
Kaç aylık banka dökümü isteniyor?
Çoğu başvuru merkezi son 3 ayı istiyor, bazı ülkeler 6 ayı tercih ediyor. Serbest çalışan bir dosyada 6 ay daha iyi çalışır: üç ay, gelirin dalgalanmasını göstermeye yetmeyebiliyor ve tek bir kötü ay dökümün tamamını temsil ediyormuş gibi duruyor.
Muhasebecimden ne istemeliyim?
Vergi levhası, faaliyet belgesi, son yıllık gelir vergisi beyannamesi ve varsa geçici vergi beyanı. Bir de kestiğin faturaların dönemsel dökümünü isteyebilirsin; hesap hareketleriyle eşleştirirken bu liste işini kolaylaştırır.
Şirketim var, kendime maaş ödüyorum. Bu profil bana uyar mı?
Kendine bordrolu maaş ödüyorsan gelir tarafın bordrolu çalışana yaklaşıyor; ama şirket ortağı olmanın getirdiği ek belgeler devreye giriyor. Bu durumda esnaf ve şirket sahipleri sayfası daha yakın.
Daha önce reddedildim, serbest çalışan olduğum için mi?
Ret formunda hangi maddenin işaretlendiğine bakmadan bunu söylemek mümkün değil. Ret gerekçeleri numaralı maddelerle bildiriliyor ve her madde farklı bir eksiği işaret ediyor. Maddelerin tek tek ne anlama geldiğini ve ikinci dosyanın nasıl kurulduğunu ret sonrası sayfasında yazdık.
Dosyanızda serbest çalışanlar için ne farklı oluyor?
Gelir sunum notu ve banka hareketi açıklaması bu profil için ayrıca yazılıyor: hangi girişin hangi faturaya karşılık geldiği, dalgalanmanın nereden kaynaklandığı ve dönüşte seni bekleyen işin ne olduğu dosyada yazılı halde duruyor.
İlgili sayfalar
- Esnaf ve şirket sahipleriVergi levhası ile hesap hareketi arasındaki farkın açıklanması gereken durumlar.
- Vize reddi sonrasıRet formundaki madde numarasının ne anlama geldiği ve yeni dosyanın nasıl kurulduğu.
- Sponsorlu başvurularMasrafı başkası karşıladığında dosyanın iki kişinin belgesiyle nasıl kurulduğu.
Profilinin hangi başlıkta açık kaldığını gör
On soruluk ücretsiz araç, bu sayfadaki başlıkların hangisinde zayıf kaldığını söylüyor. Üyelik gerekmez.