En az son üç ay. Avrupa Komisyonu'nun konsolosluklar için hazırladığı Vize Kodu El Kitabı, mali yeterlilik kanıtı olarak sayılabilecek belgeler arasında "en az son üç ayı gösteren banka hesap hareketleri" diyor.
Bu bir alt sınır. Bazı konsolosluklar altı ay istiyor, bazıları üç ayı yeterli sayıyor. El kitabındaki liste bağlayıcı da değil, örnekleyici: hesap dökümünün yanında kredi kartı ekstresi, maaş bordrosu, çalışma belgesi ve ön ödemeli otel rezervasyonu da aynı listede geçiyor. Yani döküm tek başına değil, bir bütünün parçası olarak okunuyor.
Dökümü nereden almalı
İnternet bankacılığından indirdiğin PDF ile şubeden aldığın kaşeli döküm aynı belge değil. İkincisi, bankanın "bu hareketler bizim kayıtlarımızda böyle duruyor" demesi anlamına geliyor.
Şubeden isterken üç şeyi söylemen yeterli: hangi tarih aralığı, hesap sahibinin adı ve IBAN'ın görünmesi, sayfaların kaşeli ve imzalı olması. Çoğu banka bunu "vize için hesap dökümü" dediğinde standart olarak veriyor.
Dökümde şunların görünmesi gerekiyor:
- Hesap sahibinin adı ve soyadı, pasaporttaki yazımıyla aynı
- IBAN ya da hesap numarası
- Dönemin başlangıç ve bitiş tarihi
- Her hareketin tarihi, tutarı ve açıklaması
- Dönem sonu bakiyesi
- Banka kaşesi ve imza
Açıklama sütununun boş olması sık karşılaşılan bir eksik. "EFT", "havale", "virman" gibi tek kelimelik açıklamalar paranın nereden geldiğini söylemiyor. Gönderenin adının göründüğü bir döküm biçimi varsa onu istemek işi kolaylaştırıyor.
Bakiye mi, hareket mi
İkisi ayrı soruya cevap veriyor ve dosyada ikisi de aranıyor.
Bakiye, seyahati karşılayıp karşılayamadığını gösteriyor. Ne kadar olması gerektiği ülkeye göre değişiyor — Schengen genelinde tek bir rakam yok, her üye ülke kendi günlük tutarını belirliyor. Rakamları ne kadar para gerekli yazısında ülke ülke yazdık.
Hareket ise o paranın hesapta nasıl durduğunu gösteriyor. Aynı bakiye, iki farklı dökümde iki farklı şey anlatıyor:
| Döküm | Ne anlatıyor |
|---|---|
| Üç ay boyunca düzenli girişler, dönem sonunda 60.000 TL | Süregelen bir gelir ve birikim |
| İki ay boş, başvurudan bir hafta önce giren 60.000 TL | Kaynağı açıklanmamış tek bir hareket |
İkinci dökümde bakiye aynı ama dosyanın cevaplaması gereken bir soru daha var.
Başvurudan hemen önce yatan para
En sık yapılan şey bu: hesabın yetmeyeceği düşünülüp bir yakından borç alınıyor, başvuru yapılıyor, para geri gönderiliyor. Dökümde bu, kaynağı olmayan bir giriş ve ardından benzer tutarda bir çıkış olarak görünüyor.
Parayı gerçekten bir yakının verdiyse bunu saklamak yerine anlatmak daha sağlam bir yol: o kişi sponsor olarak dosyaya giriyor, kendi gelir belgesi ve hesap dökümüyle. Sponsorun masrafı üstlendiği durumda konsolosluğun senden beklediği tutarı buna göre düşürebileceği Komisyonun el kitabında yazılı.
Para bir yerden geldiyse — birikim hesabından aktarım, bir iş ödemesi, satılan bir varlık — o kaynağı gösteren belgeyi dökümün yanına koymak, girişi açıklanmış bir harekete çeviriyor.
Düzensiz hareket sorun mu
Düzensizliğin kendisi sorun değil. Fatura karşılığı çalışan birinin dökümü düzensiz akar ve konsolosluk memuru bunu biliyor. Sorun, düzensizliğin açıklanmadan bırakılması.
Üç tipik durum var:
- Aylar arasında büyük fark. Bir ay az, ertesi ay çok. Karşılığı, o ayın faturasını ya da serbest meslek makbuzunu dökümdeki satırla eşleştirmek.
- Tek seferde büyük giriş. Proje bitiminde gelen toplu ödeme. Karşılığı, sözleşme ya da iş teslim yazısıyla birlikte sunmak.
- Uzun boşluk. İki üç ay hiç giriş yok. Karşılığı, o dönemde ne olduğunu söylemek; uzun bir projede çalışıyorduysan sözleşmenin tarihi bunu anlatıyor.
Bu zincirin belge belge nasıl kurulduğunu serbest çalışanlar için vize dosyası sayfasında ayrıntılı yazdık.
Yurt dışından gelen ödemeler
Yurt dışındaki müşteriden gelen ödeme dökümde çoğu zaman aracı kurumun adıyla görünüyor; müşterinin adı hiç geçmiyor. Bu, girişi anlamsız kılmıyor ama tek başına da anlatmıyor.
Faturayı, sözleşmeyi ya da platformun ödeme dökümünü yanına koymak bağı kuruyor: şu tarihli fatura, şu tutarda, dökümdeki şu satır. Aracı kurumun kestiği komisyon nedeniyle fatura tutarı ile hesaba geçen tutar farklıysa, o farkın nereden geldiğini bir cümleyle yazmak yeterli.
Sık sorulanlar
Kaç aylık döküm istendiğini nereden öğrenirim
Başvuracağın ülkenin başvuru merkezinin evrak listesinde yazıyor. Liste üç ay diyorsa üç ay yeterli; ama hesabında son üç ayda anlatılması zor bir hareket varsa altı aylık döküm vermek tabloyu genişletip o hareketi bağlama oturtabiliyor.
Hesabımda az para var, dökümü hiç koymasam olur mu
Koymamak eksiği kapatmıyor, görünür kılıyor. Mali yeterlilik dosyada cevaplanması gereken başlıklardan biri ve boş bırakılan başlık, doldurulmuş kötü bir başlıktan daha zayıf duruyor. Bakiye yetmiyorsa yol, dökümü gizlemek değil, masrafı karşılayan tarafı dosyaya eklemek.
Eşimin hesabı ortak, onun dökümünü kullanabilir miyim
Ortak hesapsa ikinizin de adı dökümde görünüyor ve kullanılabiliyor. Hesap yalnızca eşinin adınaysa o hesap senin mali yeterliliğini göstermiyor; o durumda eşin sponsor konumunda oluyor ve dosyaya kendi belgeleriyle giriyor.
Dökümü verdim, bakiye de yeterliydi, yine de yeterli sayılmayabilir mi
Sayılmayabilir. Ret bildirim formundaki 3 numaralı gerekçe geçim kaynağına, 4 numaralı gerekçe ise o kaynağı yasal yolla edinebilecek durumda olup olmadığına bakıyor. İkincisi tam olarak şunu soruyor: bakiye var, peki bu para nereden geliyor. Formdaki gerekçelerin tek tek ne anlama geldiğini ret sonrası sayfasında yazdık.
Döküm ne kadar eski olabilir
Başvuru tarihine mümkün olduğunca yakın olmalı; dönem sonu ile başvuru arasında haftalar varsa aradaki boşluk okunmuyor. Randevu tarihini bilerek dökümü ona yakın bir günde almak en pratiği.
Dosyanda hangi başlık açık
Hesap dökümü dosyanın tek başlığı değil. Türkiye bağı, seyahat geçmişi ve istihdam da aynı anda okunuyor ve biri zayıfsa diğerlerinin taşıması gereken yük artıyor. Hangisinin senin dosyanda eksik durduğunu on soruluk ücretsiz araçla görebilirsin.